Giáo Trình Cờ Vây Binh Gia Môn – Sơ Cấp I 2021

Giáo Trình Cờ Vây Binh Gia Môn – Sơ Cấp I còn có tương quan liên hệ đến thiên tượng dịch lý, binh pháp chiến lược, và vấn đề trị quốc an dân. Bàn cờ Vây nhìn giống như một vũ trụ, do 360 thiên thể hợp lại mà thành. Có 19 đường dọc và 19 đường ngang trên bàn cờ, tạo nên 361 giao điểm tổng cộng. Một điểm ở trung tâm, gọi là Thiên Nguyên – tức Thái Cực, đại biểu cho trung tâm của vũ trụ.

Con số 360 chính là số ngày trong một năm (âm lịch), được chia ra làm bốn góc là xuân, hạ, thu, đông. Những con cờ Đen và Trắng đại biểu cho ngày và đêm… Như vậy cả bàn cờ như là hình tượng biến hóa của Trời và Đất – Âm và Dương. Cờ Vây Binh Gia Môn – trò chơi trí tuệ có sức sống mãnh liệt.

Giáo Trình Cờ Vây Binh Gia Môn – Sơ Cấp I

Dụng cụ chơi cờ vây bao gồm các vật dụng cần thiết để có thể chơi cờ vây, một bộ môn có nguồn gốc từ Trung Quốc. Mặc dù các dụng cụ đều dễ làm, có một sự khác biệt lớn về chất lượng và chất liệu của các dụng cụ, từ những đồ dùng bình dân cho đến những vật dụng cực kì có giá trị.

Bàn cờ vây Binh Gia Môn, được gọi là goban (碁盤 (kì bàn)?) trong tiếng Nhật, là một mặt phẳng được dùng để chơi cờ, trên đó đặt các quân cờ vây. Bàn cờ tiêu chuẩn có kích cỡ lưới 19×19. Các bàn cờ có kích cỡ nhỏ hơn với lưới 13×13 và 9×9 được sử dụng cho các ván cờ ngắn hơn, thường dùng trong giảng dạy cho người mới chơi. Một vài bàn cờ 19×19 cũng có một lưới 13×13 ở mặt bên dưới. Kích cỡ lưới 17×17 cũng đã từng được sử dụng trong lịch sử.

Các bàn cờ Trung Quốc nói chung đều được làm vuông; bàn cờ của Nhật Bản và Hàn Quốc thường có một chiều hơi dài hơn một chút, để người chơi thấy bàn cờ có vẻ vuông khi nhìn từ góc của người chơi. Ở trong các phòng chơi cờ ở châu Á, bàn cờ thường hơi thấp hơn bàn tiêu chuẩn một chút để người chơi có thể thấy rõ vị trí các quân cờ.

Cờ vây Binh Gia Môn là một trò chơi dạng chiến lược trừu tượng cho hai người chơi, trong đó mục tiêu là bao vây nhiều lãnh thổ hơn đối thủ. Trò chơi được phát minh ở Trung Hoa thời cổ đại vào hơn 2.500 năm trước, và được coi là trò chơi bảng lâu đời nhất còn được tiếp tục chơi cho đến ngày hôm nay.[2][3] Tính đến giữa năm 2008, có khoảng trên 40 triệu người chơi cờ vây trên toàn thế giới, một phần rất lớn người chơi sống tại khu vực Đông Á.

Tính đến tháng 12 năm 2015, Liên đoàn cờ vây quốc tế đã có tổng cộng 75 quốc gia thành viên và bốn tổ chức hiệp hội thành viên ở các quốc gia khác nhau.[5]

Mặc dù các quy tắc chơi tương đối đơn giản, nhưng về mặt chiến thuật, cờ vây lại thiên biến vạn hóa vô cùng phức tạp, thậm chí độ phức tạp còn cao hơn cả cờ vua. Trò chơi này sở hữu số lượng các khả năng cho mỗi nước đi, nhiều hơn tổng số nguyên tử trong vũ trụ có thể nhìn thấy được.

So với cờ vua, cờ vây có cả một bàn cờ lớn hơn với nhiều phạm vi để chơi hơn và các ván đấu kéo dài hơn, và, tính trung bình, có rất nhiều lựa chọn thay thế để xem xét trong mỗi nước đi. Giới hạn dưới về số lượng vị trí nước đi hợp lệ trên bàn cờ trong cờ vây được ước tính là 2 x 10170.[6][7]

Cờ vây Binh Gia Môn được coi là một trong tứ nghệ – bốn loại hình nghệ thuật thiết yếu của giai cấp quý tộc tri thức Trung Hoa được nuôi dạy trong thời cổ đại. Tài liệu ghi chép sớm nhất có nhắc đến trò chơi được công nhận nói chung là biên niên sử Tả truyện[8][9] (khoảng thế kỷ IV TCN).[10]

Cho tới ngày nay, dù đã hơn 4000 năm tuổi nhưng Cờ Vây không những không bị lão hóa, bị mai một mà ngày càng tràn trề sức sống. 68 quốc gia trên thế giới ở khắp các châu lục đã cùng nhau lập ra Hiệp hội Cờ Vây Quốc tế – trong đó có Việt Nam được kết nạp năm 1998 – thu hút nhiều người hâm mộ. Khác với Cờ Vua và Cờ Tướng, Cờ Vây có mục tiêu tối thượng và duy nhất là chiếm được “đất” càng nhiều càng tốt.

Bắt quân cũng rất cần nhưng luôn là chuyện thứ yếu. Nếu so với cờ Tướng, Vua chỉ có 32 quân và 64 ô để hoạt động thì người chơi Cờ Vây phải có sự tính toán cực kỳ sâu xa mới có thể điều khiển 361 quân trên một diện tích rộng gấp 5 lần. Điều đó giải thích vì sao người chơi Cờ Vây phải tính trước rất nhiều nước không chỉ cho một đám quân mà cho cả chục đám quân xen kẽ rất phức tạp trên bàn cờ. Óc tưởng tượng trong Cờ Vây là rất lớn.

Tinh hoa Cờ Vây không đặt trong sự thắng thua. Tuy giới hạn về luật lệ nhưng vô hạn về chiến thuật. Cờ Vây là môn thể thao trí tuệ duy nhất trên thế giới giúp người chơi kích thích bán cầu não phải – khởi nguồn của tư duy sáng tạo.

Cờ Vây Binh Gia Môn thích hợp cho mọi lứa tuổi. Nghiên cứu cho thấy, trẻ em chơi Cờ Vây giúp tư duy tốt hơn, lịch sự & hiểu phép tắc hơn. Rất nhiều những đức tính tốt đẹp mà trẻ em được thấm nhuần dần dần trong quá trình chơi Cờ Vây.

Ví dụ như, mỗi lần đi một nước cờ là mỗi lần đặt một câu hỏi, cần không ngừng vận dụng trí não để tính toán; học được thái độ tôn trọng đối thủ khi đối đầu trực diện và dần tiếp xúc với các chuẩn mực của kỳ đạo; học được phải cứng rắn, kiên nhẫn, không khinh suất khi đấu trí trong một ván cờ dài; khi đối mặt với một ván cờ thua là một lần được dạy phải chậm lại, nhìn vào khuyết điểm, tự mình nhận xét khắc phục để không ngừng tiến bộ…

Bàn Cờ Vây là một thế giới được thu nhỏ, thế giới là một bàn cờ Vây được phóng đại. Trạng thái lý tưởng khi học Cờ Vây chỉ đơn giản là từ từ nhận thức được, tiếp thu, thấu hiểu văn hóa Phương Đông một cách tự nhiên, thoải mái, lĩnh ngộ được sự hòa hợp…

Còn rất nhiều những lợi ích mà Cờ Vây mang lại cho người chơi, các tiền nhân đã tóm gọn súc tích trong 5 điều sau – thường gọi là Vi kỳ Ngũ đắc: Nhất đắc hảo hữu – Được bạn tốt Nhị đắc nhân hòa – Được quan hệ xã hội Tam đắc giáo huấn – Được dạy dỗ Tứ đắc tâm ngộ – Được sáng trí, hiểu biết Ngũ đắc thiên thọ – Được khỏe mạnh, sống lạc quan.

Vi Kỳ tương truyền là một loại hình luyện tập của các vị tiên. Mấy ngàn năm trước, đời vua Nghiêu bên Tàu có điển tích sau.

Vua Nghiêu sinh ra thái tử Đan Chu. Thái tử vừa hiếu sát, ngu dốt lại không yêu dân. Nghiêu Đế buồn lắm, lang thang đi dạo trên núi giải sầu. Bất ngờ thấy hai vị tiên râu tóc bạc phơ vạch ô trên cát, dùng đá trắng đá đen chơi một môn kì lạ bèn tiến tới xem. Được một lúc, một vị tiên dừng lại và hỏi: mày là thằng nào, ngó nghiêng cái đíu gì? Nghiêu đế cung kính: tôi là Nghiêu, buồn đời đi dạo qua đây, thấy lạ nên ngó.

Vị tiên mới hỏi tiếp: chỗ này hẻo lánh, khỉ ho, cò gáy, mày lên đây làm gì? mà bùn cái đíu gì? Nghiêu mới dãi bày: tôi có thằng con, không biết giống gì, nhưng nó mất dạy, nên tôi buồn. Vị tiên mới bảo, thế thì ko có gì phải lo, tao dạy mày môn này và cho mày sách, mày về dạy lại cho nó, vài năm là sẽ ổn.

Thế là, Nghiêu đế học và mang sách về dạy cho Đan Chu. Vài năm sau, Thái Tử Đan Chu trở thành người yêu dân, hiền lành, thông thái. Khốn nỗi Thái Tử yêu cờ tới mức vứt mịa nó ngôi vua không thèm lấy. Thế là Nghiêu phải truyền cho Thuấn.

Tương truyền cờ Vây Binh Gia Môn bị giấu trong cung, là công cụ tu tiên và cải biến nhân cách mấy ngàn năm mới bị lộ ra ngoài, nhưng cũng chỉ luyện tập trong giới quý tộc. Ngày nay, học cờ Vây cũng rất là đắt ở các nước như Singapore, Nhật, Hàn, Đài, Trung… Ở Singapore, giá 1 buổi học 2h là 100$. Những nhân vật lừng danh thế giới như Albert Einstein (1 đẳng), Bill Gates, Sergey Brin, Larry Page đều là những cao thủ cả. Bàn cờ của Bill Gates có giá trị tới mấy trăm ngàn đô vì làm từ gỗ rất quý.

Ở Việt Nam, có 5 vị gọi là Việt Nam Vi Kỳ Võ Lâm Ngũ Bá bao gồm có Nam Đế Lê Mai Duy (Clb cờ Vây Đề Thám, TPHCM), Tây Độc Vũ Thiện Bảo (mới tìm lại được do đi ăn mày quên không mang smart phone), Đông Tà Hoàng Nam Thắng (Đà Nẵng), Bắc Cái Trần Chí Thành (ông này đi tu rồi), và Trung Thần Thông Đoàn Vũ Chung (bác này đã mất vài năm trước).

Bản thân tôi không giỏi cờ Vây nhưng nhờ luyện tập cờ Vây mà rất nhiều điều khác tự khai mở khi nghiên cứu.

Về bố cục của Cờ Vây Binh Gia Môn, Luận Cục Thiên của Kỳ Kinh có nói như sau:

Như số của vạn vật, đều từ số một mà bắt đầu. Số điểm trên bàn cờ cộng lại là ba trăm sáu mươi mốt. Số một là số sinh ra mọi số. Từ đó suy ra bốn phương. Ba trăm sáu mươi là tượng số của Chu Thiên.

Chia ra làm bốn, tức là bốn mùa. Chín mươi ô ngoài, như thể số ngày của mỗi mùa. Chu vi bảy mươi hai đường, như thể tiết trời. Cả bàn ba trăm sáu mươi quân, đen trắng mỗi bên một nửa, như thể âm dương. Mọi đường mọi lối vuông vức tạo nên bàn cờ. Đường ngang dọc giao nhau tạo thành hình vuông nhỏ gọi là các quẻ. Bàn cờ vuông thì tĩnh mà quân cờ tròn thì động.

Bởi vậy bàn cờ Vây tượng trưng cho toàn thể Vũ Trụ.

Luyện tập cờ Vây Binh Gia Môn có 5 điều lợi:

1. Nhất đắc hảo hữu (được bạn tốt là cái lớn đầu tiên)
2. Nhị đắc nhân hòa (có lối sống an lạc với mọi người)
3. Tam đắc giáo huấn (được bổ củi gánh nước)
4. Tứ đắc tâm ngộ (được sáng mắt sáng lòng)
5. Ngũ đắc thiên thọ (được sống thọ hết tuổi trời cho).

Như thế cái đã, còn khi nào sờ vào sẽ biết. Sướng lắm.

Hướng dẫn chơi cờ vây nhập môn cơ bản
Cờ Vây Binh Gia Môn là một trong những bàn cờ chiến thuật cổ nhất và phổ biến nhất trên thế giới. Cờ Vây đã được chơi ở phương Đông hàng ngàn năm nay. Bạn đã biết đến cờ Vây chưa? Cờ vây là một trò chơi rất dễ học. Bạn có thể thành thạo luật chơi trong vài phút; tuy nhiên, bạn sẽ phải dành cả đời để có thể tìm hiểu độ sâu và sự tinh tế của môn cờ này. Hãy cùng Cờ Thủ bắt đầu với những thứ cơ bản nhất trong cờ vây nhé!

Mô tả tổng thể

Cờ Vây Binh Gia Môn được tạo thành bởi những yếu tố rất đơn giản: đường thẳng và đường tròn, đen và trắng. Nhưng từ đó cấu thành những kiến trúc rất phức tạp và sâu sắc. Đó là một trò chơi trên diện rộng, không chỉ là những trận đánh nhỏ lẻ, mà là cả một cuộc chiến.

Nói chung, Cờ Vây Binh Gia Môn nằm trong cùng một thể loại với một loạt cờ rất nổi tiếng ở phương Tây, Cờ Vua. Cả hai môn cờ đều đòi hỏi tư duy chiến lược cao cấp cộng với đòi hỏi sự nhuần nhuyễn về tư duy chiến thuật. Cả hai đều đầy thử thách và tài trí, là đam mê của hàng triệu người đủ mọi lứa tuổi trên khắp thế giới.

Có những kỳ thủ chơi Cờ Vây Binh Gia Môn để kiếm sống. Thêm vào đó, những kỹ năng trong Cờ Vây còn có thể được vận dụng trong cuộc sống hàng ngày. Những châm ngôn của họ xuất hiện trong hầu hết các ván cờ: “Không bỏ hết trứng vào một giỏ”, “luôn giữ một đường để thoát thân”, “cẩn tắc vô áy náy”, “không đánh vào điểm mạnh của địch thủ” và “đừng cố đấm ăn xôi”. Luật chơi Cờ vây trong game cờ thủ như sau:

– Bàn cờ: Thường làm bằng gỗ, hình vuông, được khắc (kẻ) n đường * n đường (n lẻ 13,15,17,19) tạo thành n*n điểm (điểm là giao của 2 dòng kẻ).

Bàn cờ vây Binh Gia Môn tiêu chuẩn

Một vài điểm được tô đậm hơn để giúp người chơi dễ xác định phương hướng (điểm ở giữa gọi là khôi nguyên hay trung nguyên).

– Quân cờ: Thường có hình tròn giống cái cúc, chia làm 2 màu đen và trắng.

Số quân trắng là [n*n/2]

Số quân đen là (n*n+1)/2 với n lẻ

Do đó số quân đen luôn hơn số quan trắng 1 và bằng nửa số điểm trên bàn cờ

VD: bàn cờ 13*13 có 84 quân trắng và 85 quân đen

Ví dụ bàn cờ vây Binh Gia Môn khi chơi
Luật game

Cờ vây Binh Gia Môn là loại game đối kháng hai người chơi đi theo lượt (turn base), trong đó người cầm quân đen luôn luôn được đi trước.

– Lượt đi: Mỗi lần đi được phép đặt một quân xuống 1 vị trí (điểm) trên bàn cờ và bắt tù binh (ăn) một số quân của địch (nếu có thể)

Chú ý: chỉ được đặt một quân mới lên bàn cờ chứ không được phép di chuyển quân

– Bỏ lượt: Nếu đến lượt mình mà nhận thấy thêm quân là ko có lợi, người chơi có quyền nhường lượt đi của mình (giống bỏ lượt trong chơi game bài)

– Tù binh: các quân cờ bị đối phương bắt (ăn) được gọi là tù binh. Đất chiếm được: được tính là các giao điểm nằm bên trong vùng quân cùng màu vây kín. Mỗi giao điểm được tính là 1 đất

– Tính thắng thua và tính điểm: Ván chơi sẽ kết thúc khi một trong hai người chịu thua (bỏ cuộc) hoặc một trong những điều sau:

Hai người đều nhường lượt đi cho nhau

Hết đất để đi

Hết quân để đi

Người nào nhiều điểm hơn thì người đó thắng. (trừ trường hợp chịu thua hay bỏ cuộc)

Điểm được tính sau khi dừng ván chơi như sau:

Mỗi đất (1 giao điểm) chiếm được, tính 1 điểm

Lưu ý: Trong vùng đất chiếm được, khi số giao điểm > 2, có 1 quân đặt vào thì giao điểm đó không được tính là đất

Mỗi tù binh được tính 1 điểm

Bên trắng được cộng thêm 5,5 điểm do đi sau

– Tính đất trong một số trường hợp đặc biệt

TH: Các quân được sắp xếp như hình bên dưới

Hướng dẫn cách tính đất khi chơi cờ vây Binh Gia Môn
​Trong trường hợp trên, đất của quân đen là giao điểm được đánh dấu đỏ, đất của quân trắng là giao điểm được đánh dấu xanh.

Đất của mỗi quân sẽ được tính từ đường biên gần nhất tới đường bao của quân đó.

– Luật ăn quân:

Số khí của 1 quân cờ: số điểm gần kề còn trống ở quanh nó (không tính biên) mà chưa được đặt quân cờ nào, điểm gần kề là điểm có đường kẻ nối với nó và cách nó 1 đơn vị ô

Nếu nó không có khí thì gọi là hết khí. Xem hình dưới đây:

Hướng dẫn ăn quân khi chơi cờ vây Binh Gia Môn
– Hai quân nằm cạnh nhau nếu nó nằm trên 2 điểm liền kề.

– Một quân cờ bị ăn khi:

Nó hết khí và không có quân cờ nào cùng màu nằm cạnh nó

hoặc khi nó hết khí và các quân cờ nằm cạnh nó cũng hết khí

– Không được đặt quân cờ vào vị trí mà làm nó hết khí

Hướng dẫn về khí trong cờ vây Binh Gia Môn
Trừ trường hợp nếu đặt nó vào đó để ăn quân khác và nó lại có khí.

VD: đến lượt quân đen đi, nó được phép đi vào vị trí b vì nó ăn quân trắng và quân đen ở vị trí b lại có 1 khí

Quy tắc Kiếp: không được ăn quân mà nó vừa ăn mình nếu việc ăn quân đó lại dẫn tới trạng thái trước khi mình vừa bị nó ăn. Cụ thể: nếu đối thủ ăn quân của mình ở nước thứ n, thì mình không được đi nước cờ mà nó làm dẫn đến trạng thái thứ n-1

VD: ở ví dụ hình trên, tới phiên quân đen được phép đi vào vị trí b, tuy nhiên sau đó tới phiên quân trắng thì không được đặt quân vào để ăn quân ở vị trí b vì nó lại dẫn tới tình huống trước đó. Tuy nhiên s

Viết một bình luận